CHỌN APTOMAT CHO NHÀ Ở: MCB, MCCB, RCBO, RCCB KHÁC NHAU THẾ NÀO
MCB là aptomat bảo vệ quá tải và ngắn mạch. RCCB là thiết bị chống dòng rò (chống giật) nhưng không bảo vệ quá tải. RCBO gộp cả hai chức năng trong một thiết bị. MCCB là aptomat khối dòng lớn dùng cho tủ tổng công suất cao. Nhà ở dân dụng nên dùng MCB cho các nhánh chiếu sáng, RCBO 30mA cho nhánh ổ cắm, bình nóng lạnh và khu vực ẩm ướt.
Bảng phân biệt bốn loại
| Loại | Tên đầy đủ | Bảo vệ quá tải & ngắn mạch | Chống dòng rò | Vị trí lắp |
|---|---|---|---|---|
MCB | Miniature Circuit Breaker | Có | Không | Nhánh chiếu sáng, nhánh tải khô |
MCCB | Moulded Case Circuit Breaker | Có (dòng lớn) | Không | Tủ tổng nhà lớn, xưởng |
RCCB | Residual Current Circuit Breaker | Không | Có | Lắp nối tiếp phía sau MCB |
RCBO | RCCB with Overcurrent protection | Có | Có | Nhánh ổ cắm, bình nóng lạnh, bếp |
Chọn dòng định mức bao nhiêu ampe?
Nguyên tắc: dòng aptomat phải lớn hơn dòng tải thực tế nhưng nhỏ hơn dòng cho phép của dây dẫn. Aptomat lớn hơn khả năng dây là lỗi nguy hiểm nhất — dây cháy trước khi aptomat nhảy.
| Vị trí | Dây dẫn | Aptomat khuyến nghị |
|---|---|---|
Nhánh chiếu sáng | 1,5mm² | MCB 10A |
Nhánh ổ cắm | 2,5mm² | RCBO 16A / 30mA |
Điều hoà 9.000–12.000 BTU | 2,5–4mm² | MCB 16–20A |
Điều hoà 18.000–24.000 BTU | 4mm² | MCB 20–25A |
Bình nóng lạnh trực tiếp 4,5kW | 4–6mm² | RCBO 25–32A / 30mA |
Bếp từ đôi | 6mm² | MCB 32A |
Tổng tầng | 6–10mm² | MCB 40A |
Tổng nhà 2 tầng | 10–16mm² | MCB/MCCB 50–63A |
Tổng nhà 3–4 tầng | 16–25mm² | MCCB 63–100A |
Dòng cắt ngắn mạch (Icu/Icn) chọn bao nhiêu?
Dòng cắt là khả năng dập hồ quang khi ngắn mạch, đo bằng kA. Nhà ở dân dụng chọn:
- Aptomat nhánh: 4,5kA là đủ; 6kA cho nhà gần trạm biến áp
- Aptomat tổng: 6kA trở lên
- Nhà xưởng, nhà gần trạm: 10kA
Vì sao nhánh ổ cắm bắt buộc phải có chống giật 30mA
Dòng 30mA là ngưỡng an toàn cho cơ thể người — trên mức này dòng điện có thể gây rung thất. RCBO/RCCB 30mA ngắt trong khoảng 0,1 giây khi phát hiện dòng rò, đủ nhanh để tránh tổn thương nghiêm trọng.
Bắt buộc lắp chống giật cho: ổ cắm nhà tắm, bình nóng lạnh, máy giặt, bếp, ổ cắm ngoài trời, ổ cắm sân vườn. Loại 100mA và 300mA dùng cho chống cháy đường dây, không dùng làm chống giật cho người.
Kiểm tra định kỳ: nhấn nút TEST trên aptomat chống giật mỗi 1–3 tháng. Nếu nhấn mà không nhảy, thiết bị đã hỏng và phải thay.
Câu hỏi liên quan
Aptomat chống giật và aptomat thường khác nhau thế nào?
Aptomat thường (MCB) chỉ ngắt khi quá tải hoặc ngắn mạch. Aptomat chống giật (RCCB/RCBO) ngắt thêm khi phát hiện dòng điện rò ra ngoài mạch, ví dụ khi người chạm vào dây hở.
Nhà 2 tầng nên lắp aptomat tổng bao nhiêu A?
Thông thường 50–63A với dây tổng 10–16mm². Cần tính theo tổng công suất thực tế, có tính hệ số đồng thời khoảng 0,6–0,7 vì không phải mọi thiết bị đều chạy cùng lúc.
Có cần lắp chống giật cho cả nhà không?
Không nên dùng một chống giật duy nhất cho toàn nhà — chỉ một điểm rò nhỏ sẽ cắt điện cả nhà và rất khó dò lỗi. Nên lắp RCBO riêng cho từng nhánh ổ cắm và thiết bị ẩm ướt.
Aptomat hay nhảy là do đâu?
Ba nguyên nhân phổ biến: quá tải (dùng vượt công suất nhánh), dòng rò do thiết bị hoặc dây ẩm, và aptomat đã lão hoá. Kiểm tra bằng cách ngắt lần lượt từng thiết bị để khoanh vùng.